|
[Arquivos (pl)]
[Arquivos (br)] [Manuscritos]
[Outros]
**************************************************************************
Arquivos
pl. Livros em polonês.
Arquivos br.
Livros em português.
Não
pretendemos colocar todos os livros. Muito mais podemos
encontrar na Biblioteca Nacional da Polônia ou outros
lugares. Colocamos estes que facilitem um pouco mais
conhecimento sobre imigração polonesa no
Brasil
.
Nie
chcemy umiescic wszystkich ksiazek. Duzo wiecej mozemy
znalesc w Bibliotece Narodowej i innych miejscach.
Umieszczamy te, by ulatwic troche wiedze o emigracji
polskiej do Brazylii
...................................................................................
Obras raras.
* Pan Balcer w
Brazylii. Fragmento dum artigo.
Roku zeszlego wyszla w Warszawie ksiazka zatytuowana "Pan
Balcer w Brazylii". Napisala te ksiazke piesniarka
niedoli ludu pracujacego Marya Konopnicka. Poemat ten - bo
caly "Pan Balcer" napisany jest przecudnym
wierszem - jest arcydzielem literatury polskiej, ktore
godnie moze stanac obok najwiekszych utworow naszych trzech
wieszczow.
W poemacie swym przedstawia Konopnicka niedole emigracyi
polskiej w Brazylii, do ktorej ciagnie nasz lud polski jak
do jakiejs ziemi obiecanej a tymczasem znajdzie tam zolta
febre, niedostepna puszcze, lub kamienisty spalony step. Po
dlugiej tulaczce wsrod strasznych przejsc, nie znalazlwszy
miejsca dla siebie, wraca lud polski do starej ojczyzny,
wraca, splakany lzami radosci oraz bolu, ze te kochana
ziemie porzucil.
Taka tresc utworu Konopnickiej zawarta jest w opowiadaniu
Pana Balcera kowala i wodza tej wyprawy, ktory straszne
przejscia emigrantow opowiada przecudnym wierszem, jezykiem
chlopskim, mocnym, twardym, jak kowalski mlot.
ponizej podajemy streszczenie opowiadania Pana Balcera,
przeplatajac wyjatkami z poematu Konopnickiej. W
pieknosciach tego poematu trudno wybrac, bo wszystko tam
jest wielkie, cudne, niedoscignione.
"Pan Balcer" jest ostatnim dzielem Konopnickiej.
Wielka piesniarka zmarla dnia 8 pazdziernika 1910r.
Fragmenty:
Ale na
boku, od inszych odbita,
Stala
nieduza gromadka narodu.
Na
grzbiecie siwa sukmana, a swita,
Pieknie
czarnemi tasmami u przodu
I po
kieszeniach, po plecach wyszyta.
Twarze
surowe, sniade, jakby z glodu,
Albo z
przedawnej a skrytej zalosci.
Rzadki
zagadal co; stali w cichosci.
Pilno
patrzajac za morzem tem chyzem,
Jakoby
chcieli uspieszyc je w biegu.
W tem
jeden: - Slychac, kardtnal ma z krzyzem
Przyjmowac narod na tamtym ta brzegu...
A drugi:
- Chryste!... Toz mu sie unizem! -
I
cichosc. Taja dusze, jak smug sniegu...
Tak
pierwszy: - Papiez dal pismo spisowac,
Co nasi
ksieza chrzcic beda i chowac.
Cardeal
Mieczyslaw Ledochowski. Interrex da Polônia.
Lad!
Lad! Brzegi! Ziemia! Tlum cisnie sie tloczy,
Niepewny w nogach, chwiejacy, zemdlaly,
Wezbrane serca, zmacone w lzach oczy.
Na ten
swiat nowy...
...
Wtem - bebny zagraly,
-
Kardynal! - krzykna. Az znagla otoczy
Nas
zewszad wojsko. Lud patrzy zdumialy,
Dzieci
w placz. Baby wrzasly chorem - Rety!
Oficer
krzyknal: - Marsz! - Blysnely bagnety.
***
...
Idziem do ciebie, ziemio, matko nasza,
Cos z
pierworodnej zrodzila nas gliny!
Idziem
do ciebie, rzesza twoja ptasza,
Powracajace do gniazd swoich syny...
Niech
nas dola, jak pazdzierz rozprasza,
Krzykniesz? - Wnet twoje zbiora sie druzyny.
Przez
imie twoje i na twe wolanie,
Lud
wierny tobie, u boku ci stanie.
...
Idziem do ciebie, ziemio, matko mila,
By
upasc czolem na twoje zaproze...
Nie
jeno liczba my, - ale i sila.
Nie
jeno plug my, co lany twe orze,
Ale i
pieron, co Bog go posyla,
By
walil bory o sprochnialej korze...
Nie
jeno proch my, co z wiatrem polata,
Ale i
bary - dzwignace pol swiata!
...
Mlotami walic bedziem w twojej kuzni,
Socha w
rozswitach krajac twe zagony,
Az ci
sie peto u szyje rozluzni,
Az
buchnie z ciebie ogien zatajony...
Ze nie
masz synow dla swojej obrony!
Na
smierc, na zycie oto ci oddana
Podlaska dusza... podlaska sukmana.
Serdca
sie nasze pod stopy twe sciela,
Polsko,
jaka cie nie widaly duchy!...
Ty
wyjdziesz srebrna - lzow naszych kapiela
WWymyta,
strojna w zboz twoich rantuchy...
Pola
sie twoje wiosna rozwesela
Ludow!
Ty cala w sloneczne wybuchy
Wolnosci pojdziesz, co tleja juz w niebie...
...Idziemy
matko! Idziemy do ciebie!
Alguns
voltaram, alguns morreram - maioria ficou, e continua de
geração em geração sonhar.
Se você domina língua
polonesa pode ler toda obra. É fácil.
Acessa no Google:
KONOPNICKA, PAN BALCER,
WPROWADZENIE
* Constituição do Estado
do Paraná. 1967. Curitiba:
Impresso no departamento de imprensa oficial do estado,
1967.56p.
Com
assinaturas de deputados que ajudaram elaborar ela. Agnaldo
Pereira Lima, Artur Gotuzzo de Sousa, Eurico Batista Rosas,
Luiz Renato Malucelli, Ovídio Luiz Franzoni Renato Lourdes
Bueno, Roberto Galvani e outros.
A Congregação do Verbo
Divino no Brasil 1895-1945.
História
das paróquias e padres onde viviam imigrantes poloneses.
PADRES: José Szymalla,
José Jenderek, Aloisio Rucha, João Gualberto Pogrzeba,
José Kosok, Estanislau Cebula, Estanislau Trzebiatowski,
Miguel Wzolek, Henrique Przybycien, Leopoldo Jarek,
Guilherme Thiletzek Mons. Tomala, Drapiewski, Domin, José
Noglik, Pedro Hajda, Paulo Kupczyk, José Poliga, Bonk,
Boleslau Kuczkowski, Bronislau Cherek, Henrique Perbede.
PARÓQUIAS: São José dos
Pinhais, Murici, Palmeira, São José do Triumfo, Ponta
Grossa, Rio Azul, Guarapuava, A Prelazia Foz do Iguassú,
Larangeiras, Pitanga, Queiroz-Virmond, Campo Mourão, Nonoai,
Benjamim Constant/Taquarassú ou Xingú/ Iraí, Seberí.
Com muitos fotos
antigos.
WACHOWICZ, Roman. ELES CONSTRUIRAM... /Cem
Anos da Imigração Polonesa em Alto Paraguaçu. 1891 -
1991/ Xerox. 45p.
Como
escreve em Apresentação: "A pedido do Pe. Vítor
Paszek e do juiz Dr. João Kopytowski, surgiu a presente
referência em forma de uma brochura para o centenário da
chegada dos imigrantes poloneses em Alto Paraguaçu, no
município de Itaiópolis, Santa Catarina."
Capítulos: Antes
da História -- Os botocudos. Contestado. Tempos remotos. A
chegada. Irmãs de Caridade. Transporte e comunicação.
Costumes. Usina hidrelétrica. Concluiram estudos
superiores. Padres que trabalharam em Alto Paraguaçu. Censo
da população de origem polonesa em Santa Catarina. Alto
Paraguaçu em 1933. Anos de alegre trabalho. A Escola de
Aperfeiçoamento durou seis anos.
[seria
bem escrever mais, sobre varias tentativas na educação que
imigrantes poloneses promoveram. Segundo Grau.]
Pe. João Kominek. Cultura. Industria de linho. Hidróscopo.
O melhor relógio. Camisas-verdes. Nacionalização. Cavalos
em campo aberto. Aposta. Negro. Cascavel. Junak. Para
esperto, esperto e meio. Troca inconsciente. E com esse
artesanato construíram uma ponte de ouro.
Bonito livro de pai de Rui Christovam e
Ryzio Wachowicz pena que só xerox.
ANUSZ, Antoni. Narod, Armia i Wodz. Warszawa:
Nakladem biura propagandy wewnetrznej, 1920.31p.
BUJWID,. Zycie w goracym klimacie. Warszawa:
Urzad emigracyjny, 1930. 27p.
DANFORTH-LEMMERS, Fedor major von. Indole da
Legião Alemã de 1851 a serviço do Império do Brasil./Com
um suplemento: Notícias e indicações para emigrantes que
se destinam à província brasileira do Rio Grande do Sul.
Marburg: Livraria da Universidade de Elwert, 1853./ Rio
Grande:, 1943.91p.
Nesta Legião Alemã proveniente de Prussia tem muitos nomes
poloneses./1851/ Legião
foi mais conhecido como 15 Batalião
de Infantaria. Apesar de muitos sobrenomes foram
desfigurados não tem dúvida que muitos foram poloneses
incorporados para exército prussiano. Após terceira
repartição de Polônia foi maioria da população da
Prussia que falava polonês.
O Senhor Edmund von
der Marwitz /capitão/, Schopzinski /tenente/, Raczkowski
/tenente/, Malschitzki, Grunzki, Teske, Gryczewsky, Pielke,
Sieck, Przyborowsky, Lazarowitz, Rokon, Grunitzky,
Skowraneck, Rinkowski, Rumbowsky, Ivanowsky, Olliansky,
Dubrow, Iwonuffky, Kaminsky, Barnatzky, Boraszewsky,
Marotzke, Copolsky, Demlofsky, Seradowitz, Kowalk, Grysziok,
Nowotnick, Sibersky, Kuzawa, Osjowski, Moewiusky,
Owezarisceck, Sacharowitz, Schidlitzky, Simbeck, Spiesicke,
Demlowski, Niedsielsky, Schladensky, Czerniewiez, Czarmacki
e muitos outros.
Este 15 Batalião de
Infantaria chegou 17 de fevereiro 1851 e ficou a
disposição de Conde de Caxias.
FALSKI, Marjan. Elementarz powiastkowy. Lwow:
Ksiaznica Polska, 1921. 75p.
FALSKI, Marjan. Nauka Czytania i Pisania dla
dzieci. Krakow: Wydawnictwo imienia Tadeusza Wierzbowskiego,
1910.
GIERTYCH, Jedrzej. Polski Oboz Narodowy.
Londyn: x, 1977.
GWIAZDA, F.. Krotki opis karabinka bocznego
zaplonu winchester WZ.52 oraz instrukcja zachowania sie na
strzelnicy. Kurytyba: -, 1935. 15p.
JEZIOROWSKI, Konrad. 25-Lecie Kolegium im.
M. Kopernika w Marechal Mallet. Kurytyba: Drukiem "Gazety
Polskiej", 1936.
Colégio "Nicolai
Copérnico" em Marechal Malle PR foi mais importante
escola dos quase 400 que imigrantes poloneses abriram.
Alguns fotos antigos.
Vista de hoje 2007.
KARAMANSKEI, P.. Um Crime da Civilização
Européia. União da Vitória: Typographia da
"União Ukraina no Brasil" Lydia, 1925. 76p
KOSSOBUDZKI, Szymon, dr. Tu i Tam. Odglosy
Paranskie. Kurytyba: Wydawnictwo "Switu",
1927.117.
Como dizem bis netos de Szymon
Kossobudzki -" importante obra, mais importante de
todas que escreveu, porque lá temos programa de
ação". /Tu i Tam - Aqui e Lá./
KOZIELEWSKI, Ignacy. Pierwsza szkola
Wojskowa w Polsce. Kijow: Naklad Naczelnictwa Harcerskiego,
1918. 37p.
LECH, Konstanty. Elementarz. Dla dzieci
polskich w Brazylji. Kurytyba: Nakladem skladnicy oswiatowej
Zrzeszenia Nauczycielstwa Szkol Polskich w Brazylji, 1936.
93p.
MIEROSZEWSKI, Krzysztof, Hr. Zaraza
antyreligijna w prasie. Kurytyba: Z drukarni"Gazety
Polskiej" w Brazylii, 1913.
PRUSZYNSKI, Konrad. Elementarz na ktorym
nauczysz czytac w 5 albo 8 tygodni i przytém jednoczesnie
pisac. Warszawa: Ksiegarnia Krajowa, 1919.
RADOMSKI, Wlodzimierz. Ksiazka dla klasy
trzeciej. Kurytyba: Nakladem Skladnicy Oswiatowej zrzeszenia
Nauczycielstwa Szkol Polskich w Brazylji, 1935. 192p.
TYNC, Stanislaw, Golabek, Jozef. U progu
Polski. Czytanka Polska dla IV klasy szkoly
Powszechnej. Jerozolima: Naklad Komisji
Regulamentowo-wydawniczej Dowodztwa Armii Polskiej na
Wschodzie, 1943. 155p. il.
WOJDYLA, Bronislaw L, ks. Modlitewnik./Polskiego
Kosciola Katolickiego w Brazylii, narodowego/.
---. Dziesiecioro o Pomorzu. Torun: Nakladem instytutu
Baltyckiego, 1933.31p.
----. Katechizm Wolnego Mysliciela. Warszawa: DrukL.
Bilinskiego i W. Maslankiewicza, 1908. 35p.
----. Nasze bledy w 1831 roku. Za pozwoleniem cenzury
niemieckiej. 24p.
----. Ustawa Zwiazku Mlodzierzy Wiejskiej. Kol Mlodzierzy
Wiejskiej w Brazylii. Kurytyba: Drukarnia "Switu",
1928.14p.
Estatutos bem feitos mas se possível realizar. Talvez mais
uma bonita teoria. Ano 1928: Prezes: Wladyslaw Wojcik,
sekretarz: Jan St. Psych, Skarbnik: Helena E. Zdrojewska.
Delegaci okregow: Mallet: Eugeniusz Gruda. Ponta Grossa:
Szczepan Dyniewicz. Dorzecze Ivahy: Konstanty Dabrowski.
Powstal na I-sym Zjezdzie Ml. Wiejskiej w Kurytybie w dniu 8
go stycznia 1928 roku. [ seria bem saber se na
prática isto funcionava?]
----. Pierwsza po elementarzu Ksiazka do
Czytania dla dzieci polskich w Brazylii. Kurytyba: -,..
----. Postacie swietych. Poznan: Nakladem
Ksiegarni Sw. Wojciecha, 1933. - il.
----. Wskazowki dla wychodzcow do Brazylji.
Warszawa: Urzad emigracyjny, 1928. 41
----. Separata do Boletim do Instituto
Histórico, Geográfico e Etnográfico Paranaraense.
Curitiba, 1971.
Pág.
34 " Em 1912, por ocasião da fundação da
Universidade do Paraná, foi convidado pelos Drs. Vitor do
Amaral, Reinaldo Machado e Menezes Dória para radicar-se em
Curitiba e colaborar na instalação da Faculdade de
Medicina."
Pág.37 " Paralelamente ao "Swit" os
Kossobudzki, editavam ainda a revista "Echo da
Polônia", em lingua portuguêsa, com a colaboração
de nomes renomados da sociedade curitibana, como Leôncio
Correia, Vítor do Amaral e do estudante Hugo Humphreys,
filho do cônsul inglês e autor do conhecido estudo sôbre
o General e Comandante Krzysztof Arciszewski.
Co- fundadores da primeira
universidade no Paraná e no Brasil.
..........
Lembranças dos imigrantes
poloneses no Brasil, brasileiros de origem polonesa e pessoas ligadas com eles.
630
outros 822
|
